Mã độc đột nhập PC người dùng như thế nào

[hanh007]

Phần I

Mặc dù đã rất cẩn thận nhưng đa phần người dùng đôi khi vẫn không hiểu vì sao mà mã độc vẫn có thể dễ dàng lây nhiễm lên PC của họ. Bài viết sẽ phần nào cung cấp câu trả lời cho thắc mắc này của người dùng.

Như đã đề cập ở bài viết “Web là mục tiêu ưa thích của tin tặc” hiện website đang là một mục tiêu rất ưa thích của tin tặc. Mục đích cuối cùng của việc làm này cũng chỉ là để tấn công người dùng cuối cùng bởi đó mới là đối tượng mang lại lợi ích chính cho tin tặc.

Chính vì thế mà website có thể nói là hình thức lây nhiễm mã độc lên PC người dùng phổ biến nhất hiện nay. Phương pháp tấn công người dùng này mang lại cho tin tặc khả năng chủ động tìm đến người dùng. Trong khi đó hình thức lây nhiễm khác như qua thẻ nhớ USB thì tin tặc phải phụ thuộc quá nhiều vào người dùng cũng như phải chờ đợi cơ hội người dùng kết nối USB có chứa mã độc vào những PC chưa bị nhiễm.

Drive-by Download

Có thể nói đây là hình thức tấn công lây nhiễm mã độc nguy hiểm nhất hiện nay. Hình thức tấn công này cho phép mã độc đột nhập vào PC mà người dùng không hề hay biết một chút gì. Cách thức tấn công cũng cực kỳ đơn giản, chỉ cần người dùng truy cập vào website nào đó của tin tặc là họ đã bị nhiễm mã độc.

Dưới đây là mô hình minh họa chi tiết các bước trong quy trình tấn công “drive-by download”.

Bắt cóc một website hợp pháp. Quy trình tấn công bắt đầu bằng việc tin tặc tiến hành bắt cóc một website hợp pháp nào đó. Độc giải có thể tham khảo bài viết trước để biết thêm về những hình thức tấn công website điển hình. Mục đích của bước này là chèn một website độc hại hoặc mã độc lên website hợp pháp. Trên bề mặt nội dung độc hại có thể được hiển thị như một quảng cáo đơn giản hoặc một khung hình nào đó mà người dùng hầu như không thể nhận ra được.

Người dùng truy cập vào website bị bắt cóc. Đây là bước mà tin tặc mất đi tính chủ động và phải ngồi chờ đợi người dùng truy cập vào những website mà chúng bắt cóc được và hi vọng rằng trên PC của người dùng vẫn có những phần mềm mắc lỗi bảo mật chưa được khắc phục đầy đủ như lỗi ứng dụng bổ sung đa phương tiện hay lỗi ứng dụng chỉnh sửa văn bản…

Bí mật tải nội dung độc hại. Khi người dùng truy cập vào những website bị bắt cóc, mã kịch bản đã được tin tặc chèn sẵn sẽ tự động kích hoạt tải nội dung hoặc chuyển hướng người dùng truy cập vào những website lưu trữ mã độc của tin tặc. Mục tiêu của bước này là xác định xem người dùng sử dụng hệ điều hành gì, trình duyệt web gì, có lỗi bảo mật nào chưa được sửa hay không.

Tải mã độc xuống PC. Có được những thông tin như trên thì ngay lập tức tin tặc sẽ biết cần phải tấn công vào đâu tấn công vào chỗ nào. Ví dụ, website độc hại xác định ứng dụng bổ sung đa phương tiện trên trình duyệt của người dùng mắc lỗi thì ngay lập tức nó sẽ gửi một nội dung đa phương tiện đến. Khi nội dung này được phát lại trên website mà người dùng đang truy cập thì đó cũng là lúc mà mã độc được tải xuống PC người dùng.

Kích hoạt lây nhiễm mã độc. Lợi dụng hổng hổng bảo mật trong ứng dụng bổ sung đa phương tiện như trên mã độc được tích hợp sẵn trong nội dung mà website độc hại gửi đến sẽ tự động được kích hoạt lây nhiễm lên PC của người dùng.

Hoạt động độc hại. Sau khi lây nhiễm thành công lên PC người dùng mã độc sẽ thực hiện các nhiệm vụ mà tin tặc đã giao cho nó như chiếm quyền điều khiển PC biến đây trở thành công cụ giúp tin tặc thực hiện các mục đích đen tối hoặc ăn cắp thông tin cá nhân của người dùng …

Nói ra thì dài nhưng toàn bộ quy trình tấn công trên đây diễn ra gần như tức thời với việc website được tải và hiển thị trên trình duyệt. Người dùng không hề hay biết rằng mình đã bị nhiễm mã độc khi truy cập vào những website hợp pháp.

Lỗi bảo mật phần mềm

Như đã trình bày ở trên lỗi bảo mật phần mềm là một điều kiện tiên quyết đảm bảo cho sự thành công của hình thức tấn công “drive-by-download”.

Lỗi bảo mật là những sơ hở trong phần mềm. Nếu kẻ tấn công khai thác thành công những sơ hở này thì chúng hoàn toàn có thể điều khiển phần mềm thực hiện những điều mà nó vốn không có chức năng thực hiện.

Cụ thể, khai thác thành công lỗi bảo mật, tin tặc có thể điều khiển phần mềm mắc lỗi trên PC của người dùng thực hiện:

- Kích hoạt một tập lệnh nào đó mà tin tặc gửi tới
- Tải tệp tin từ Internet
- Mở một tệp tin nào đó trên PC người dùng
- Vô hiệu hóa và khiến ứng dụng bị treo cứng hoàn toàn

Bắt đầu từ năm 2003 mã độc đã bắt đầu lợi dụng lỗi bảo mật để tấn công người dùng. Cụ thể khi đó là sâu máy tính Blaster và Sasser. Khai thác thành công lỗi bảo mật hệ điều hành Windows, hai con sâu máy tính này đã có được khả năng tự động lây nhiễm và phát tán. Và gần đây nhất là sự bùng nổ của Conficker cũng thông qua một lỗi bảo mật khác trong hệ điều hành Windows của Microsoft.

Ngày nay tin tặc còn nhắm đến cả lỗi bảo mật phần mềm trình duyệt web, ActiveX Control, ứng dụng bổ sung cho trình duyệt, ứng dụng đa phương tiện, ứng dụng duyệt nội dung tệp tin… Chỉ cần một lỗi bảo mật chưa được khắc phục là mã độc hoàn toàn có thể dễ dàng đột nhập vào PC mà người dùng không hề hay biết.

Đáng chú ý là những con số thống kê đều cho thấy đa phần người dùng chưa chú ý đến việc cài đặt các bản cập nhật sửa lỗi bảo mật cho phần mềm cho dù các hãng phát triển đã cố gắng phát triển những tính năng cho phép phần mềm được tự động sửa lỗi.

Bộ công cụ tấn công

Tìm kiếm được một lỗi bảo mật có thể sử dụng để tấn công PC người dùng thực tế không phải là một việc đơn giản. Song tin tặc lại đã có được sự hỗ trợ của những bộ công cụ hỗ trợ tấn công web (web attack toolkits).

Đây là những phần mềm được thiết kế nhằm mục đích giúp xác định những lỗi bảo mật có mặt trên hệ thống PC của người dùng. Những phần mềm này được cung cấp khá rộng rãi trên mạng Internet như Neosploit, MPack, Icepack, El Fiesta, hay Adpack. Tin tặc đã lợi dụng những công cụ này để giúp chúng đơn giản hóa việc xác định lỗi trên PC của người dùng phục vụ cho mục đích tấn công.

Thông thường trong những công cụ như trên tích hợp rất nhiều mã khai thác lỗi các phần mềm khác nhau. Không những thế nó còn liên tục được cập nhật những thông tin lỗi mới nhất nên có thể nói đây là một công cụ rất nguy hại đối với người dùng.

(Source QTM)

[hanh007]

Bài viết trên đã trình bày chi tiết phương pháp tin tặc chủ động lây nhiễm mã độc lên PC người dùng. Có thể thấy đó là những kỹ thuật tấn công cực kỳ nguy hiểm bởi người dùng hầu như không hề biết rằng mình bị tấn công.

Song đó không phải là phương thức tấn công duy nhất của tin tặc, chúng còn có một phương thức khác nhìn có vẻ ít nguy hiểm hơn nhưng rất tiếc thực tế lại không hề biết một chút gì. Đó là phương thức tấn công cần có sự can thiệp của người dùng. Hạn chế của phương thức này là tỉ lệ thành công không được cao như phương pháp chủ động tấn công.

Phương pháp tấn công cần có sự can thiệp của người dùng còn được gọi là phương pháp “social engineering”. Với phương pháp tấn công này, tin tặc còn có thể tấn công cả những người dùng có kiến thức về mã độc và cực kỳ cẩn thận.

Thuật ngữ “social engineering” được giới bảo mật thế giới định nghĩa là “trò đùa trong sự tin tưởng” (confidence trick) – ở đó người dùng bị lừa thực hiện một số hành động nào đó mà họ không hề hay biết và cũng không muốn thực hiện.

Dưới đây sẽ trình bày chi tiết một số thủ đoạn tấn công theo phương pháp “social engineering” hiện đang được sử dụng khá phổ biến trong giới tin tặc.

Clickjacking

Theo đúng định nghĩa của giới bảo mật toàn cầu, “clickjacking” là kỹ thuật tấn công “bắt cóc cú nhắp chuột” của người dùng khi họ thao tác trên trang web hiển thị trên nền trình duyệt. Kỹ thuật tấn công này còn được gọi bằng tên “bắt cóc trang web” (Hijacking webpage).

Cụ thể, tin tặc sẽ tấn công chiếm quyền điều khiển một trang web nào đó rồi gắn lên đây một lớp (layer) vô hình. Lớp vô hình này có thể bao trùm toàn bộ trang web hay chỉ chiếm một diện tích rất nhỏ nhưng lúc nào cũng di chuyển và nằm ngay dưới con trỏ chuột của người dùng.

Như vậy, khi người dùng nhắp chuột vào bất kỳ một điểm nào trên trang web, thì cũng có nghĩa họ đã nhắp chuột đồng ý kích hoạt mã độc của tin tặc. Thông thường mã tấn công mà tin tặc gắn lên sẽ dẫn người dùng truy cập đến những trang web độc hại để giúp tin tặc chủ động tấn công lây nhiễm mã độc lên PC của họ như đã trình bày ở bài viết trước.

Tệp tin độc hại chia sẻ P2P

Chia sẻ tệp tin thông qua mạng ngang hàng (P2P – Peer-to-Peer) hiện đang là một phương thức chia sẻ nội dung số được sử dụng rất phổ biến – cả nội dung hợp pháp và bất hợp pháp như phần mềm vi phạm bản quyền hay phim ảnh. Và đây cũng là một biện pháp giúp tin tặc đột nhập vào PC người dùng.

Cụ thể, tin tặc sẽ tung nội dung độc hại của chúng lên mạng chia sẻ ngang hàng. Đó có thể là một ứng dụng vi phạm bản quyền, bộ phim hay album âm nhạc nào đó đang rất được ưa thích… Nếu người dùng vô tình tải về những tệp tin này thì khả năng PC của họ bị nhiễm mã độc là một điều không thể tránh khỏi.

Tiến hành tìm kiếm trên mạng, chúng ta có thể tìm được rất nhiều hướng dẫn về việc tạo ra những nội dung độc hại để tung lên chia sẻ ngang hàng mà người dùng khó lòng có thể phân biệt được và thoải mái tải về mà không hề nghi ngờ chút nào.

Quảng cáo độc hại

Có lẽ đây là một trong những kỹ thuật mà tin tặc đang tập trung phát triển nhất hiện nay bởi chúng muốn bắt chước những thành công tương tự như ngành công nghiệp quảng cáo trực tuyến đã làm được trong thời gian gần đây.

Bài viết trước đây đã trình bày phương thức tin tặc lợi dụng hệ thống quảng cáo hợp pháp để phát tán quảng cáo độc hại của chúng. Còn trong phần này chúng ta sẽ được thấy tin tặc trực tiếp quảng cáo liên kết độc hại hoặc mã độc của chúng đến tận tay người dùng.

Trước tiên hãy thử thực hiện việc tìm kiếm trên một trong những công cụ tìm kiếm hàng đầu thế giới băng những từ khóa liên quan đến tải miễn phí một game hoặc một phần mềm mới được phát hành nào đó.

Trên trang kết quả tìm kiếm, bên cạnh những liên kết cung cấp thông tin hợp pháp còn có những liên kết quảng cáo tài trợ giả mạo cung cấp miễn phí cho người dùng phiên bản game hoặc phần mềm nói trên. Thực chất đó là liên kết dẫn đến những tragn web độc hại chuyên phát tán mã độc.

Các nhà quảng cáo hiện cũng đã nhận ra kiểu tấn công như thế này và đã cho triển khai nhiều biện pháp nhằm ngăn chặn nhưng có vẻ như chưa giành được nhiều thành công lắm bởi lượng quảng cáo tung ra rất lớn. Chính vì thế mà cơ hội để lọt những quảng cáo độc hại vẫn diễn ra thường xuyên.

Giả mạo cảnh báo bảo mật

Một biến thể nữa của quảng cáo độc hại là xây dựng một website quảng cáo cho một dịch vụ hoặc một sản phẩm giả mạo nào đó. Những trang web kiểu như thế này thường sử dụng khả năng xử lý Javascript của trình duyệt để bung ra một cửa sổ có thiết kế gần như giống hệt thông báo của hệ điều hành.

Như ở hình dưới đây là một quảng cáo bung ra cảnh báo rằng PC của người dùng đã bị nhiễm mã độc và yêu cầu họ nhắp chuột vào liên kết để tải về phần mềm làm sạch hệ thống. Thực chất những cảnh báo đó đều là giả mạo. Mục đích của tin tặc là lừa người dùng tải về phần mềm bảo mật giả mạo của chúng để làm sạch những thông báo. Mã độc không thấy được diệt mà trái lại còn có thêm mã độc mới.

Blog Spam

Ngày nay blog cũng đã trở thành một phương tiện giúp tin tặc lừa người dùng thực hiện những hàng động mà họ không hề mong muốn một chút nào. Các trang blog chính thức thường xuyên bị phủ đầy những đường liên kết URL dẫn đến một trang web độc hại nào đó.

Hình thức tấn công này là sự kết hợp tấn công hoàn toàn giữa “social engineering” và mã độc hại tấn công lỗi bảo mật trình duyệt. Mục đích cuối cùng vẫn là tuồn mã độc lên PC của người dùng.

Nơi mà tin tặc thường sử dụng để tung lên liên kết độc hại nhất chính là phần cho phép người dùng “bình luận” (comment) về bài viết của người chủ blog. Những lợi bình luận này thường được viết dẫn hấp dẫn với mục tiêu dụ người dùng nhắp chuột vào liên kết đi kèm theo đó.

Các phương pháp tấn công khác

Không chỉ giới hạn ở những phương pháp tấn công như nói trên mà tin tặc còn có rất nhiều phương pháp khác để tấn công người dùng. Một hình thức tấn công cũng rất đáng được nói đến ở đây là phương thức phát tán liên kết hoặc tệp tin độc hai qua email.

Nhưng cho dù sử dụng phương pháp tấn công nào đi chăng nữa thì mục tiêu của cuối cùng của chúng là làm thế nào để mã độc có thể thuận lợi xâm nhập vào PC của người dùng. Khi đó PC của người dùng sẽ trở thành công cụ giúp tin tặc tiếp tục tổ chức tấn công những người dùng khác.

(Source QTM)