Hài hước chuyện dịch tựa phim

[big_girl]

"Thương Thành" = "Vô Gian Đạo 5", "Dạ Yến" = "Huyền Thoại Bò Cạp Đen"... sao đây nhỉ?

Bên cạnh khá nhiêu phim được dịch tựa sát nghĩa như Wanted (Truy sát), The Incredible Hulk (Người khổng lồ xanh siêu phàm), Ironman (Người sắt), hay Dark Knight (Kỵ sĩ bóng tối) , phim mùa hè 2008 khi đến Việt Nam được ‘Việt hoá’ tựa phim khá xa với với tựa gốc: WALL-E “rất teen” thành Robot biết iu, Mamma Mia! đơn giản thành Giai điệu hạnh phúc, Hancock hấp dẫn hơn với tên Siêu nhân cái bang còn Vantage Point (Điểm ưu thế) dễ hiểu hơn với tên Sát thủ.

Không ít khán giả bực bội vì sự dịch tựa phim không sát nghĩa này – nhất là khi họ đọc thông tin giới thiệu về bộ phim với tựa gốc tiếng Anh và hoàn toàn không hề biết bộ phim ấy khi về đến Việt Nam sẽ mang tên gì. Ngay cả nhân viên rạp chiếu phim khi được hỏi liệu rạp có đang chiếu bộ phim XYZ bằng tựa gốc, nhân viên của rạp cũng chào thua vì không biết bộ phim đã được dịch thành tựa nào.

Trên thực tế, khi một bộ phim được mang sang nước khác, việc đặt lại tựa phim cho thị trường nội địa là rất bình thường. Nếu ở Việt Nam, Get Smart (Bắt lấy Smart) trở thành Điệp viên 86: Nhiệm vụ bất khả thi thì tại Mexico, bộ phim có tựa là Siêu điệp viên 86, tại Pháp là Max mối đe doạ, ở Ý là Điệp viên Smart: Sòng bạc “toàn da”, ở Trung Quốc là Điệp viên lộn xộn và ở Đài Loan là Chàng điệp viên dễ bắt hay không?

Các tựa phim thường không được dịch sát nghĩa khi sang thị trường khác nhằm mục đích dễ tiếp thị, quảng bá và xâm nhập thị trường. Thường thì các tựa phim được đặt sao cho thuận miệng người nói, hoặc gợi ý khán giả về nội dung của bộ phim. Ví dụ như bộ phim The Happening, tạm dịch là Biến cố, khi sang các nước khác đều được đặt lại tên để gợi ý về nội dung chính của phim: ở Việt Nam có tên Thảm hoạ toàn cầu và ở Mexico có tên là Tận Thế.

Để phù hợp văn hoá, các tựa phim cũng được đặt tên giảm nhẹ so với tựa gốc, nhưng cũng không ít phim được ‘giật gân’ hơn để lôi kéo thêm sự chú ý người xem. Ở Việt Nam, Sex and the city (Tình dục đô thị) được nói tránh đi với Chuyện ấy là chuyện nhỏ, nhưng Lakeview Terrace (Mái hiên nhìn ra hồ) ‘giật gân’ hơn với cái tên Gã hàng xóm kinh dị…Tương tự, phim Knocked up (Dính bầu) khi sang Peru (dân số chủ yếu theo đạo Cơ Đốc) được đặt một tựa phim ngộ nghĩnh: Hơi Hơi Có Thai (!!?) , ở Việt Nam mang tên Tình một đêm, và tại Trung Quốc, bộ phim được đặt Một Đêm, Bụng Bự.

Đôi khi các tựa phim đi rất xa so với tựa gốc. Chẳng hạn, nếu là fan của Julia Roberts, bạn đã từng bao giờ xem bộ phim mang tựa Chim sẻ thành nữ hoàng chưa? Đó chính là tên gọi của bộ phim Pretty woman (Người đàn bà đẹp) ở thị trường Trung Quốc. Ly kỳ hơn, Bệnh nhân Người Anh đến Hồng Kông được đặt thành Đừng hỏi anh là ai, phim Pháp Léon sang Mỹ có tựa The Professional (Kẻ chuyên nghiệp) ở Hồng Kông có tên Gã sát thủ này không lạnh lùng như hắn nghĩ.

Hài hước hơn, bộ phim The Full Monty (Những gì cần thiết) sang Trung Quốc có tựa Sáu con heo trần truồng! Ở Việt Nam, chỉ vì bộ phim Thương thành có Lương Triều Vỹ, xoay quanh giới xã hội đen và cảnh sát Hồng Kông cùng tấm poster tương tự phim Vô gian đạo mà bộ phim được gọi là Vô gian đạo 5, dù bộ phim này chẳng dây mơ rễ má gì với bộ phim Vô gian đạo (chưa kể làm gì có Vô gian đạo 4 mà đã sang phần 5?). Hãng nhập phim hy vọng rằng khán giả thích xem Vô gian đạo sẽ tò mò đi xem Vô gian đạo 5! Hành động này gây phẫn nộ với những người am hiểu phim ảnh.


“Hollywood đang cố gắng can thiệp vào việc kiểm soát dịch tựa phim cho thị trường nước ngoài trong vài năm gần đây”. David Weitzner, nguyên trưởng phòng phát triển phát hành phim thế giới cho hãng 20th Century Fox và Universal cho biết.. Doanh thu của nhiều phim Hollywood trong vài năm trở lại đây chủ yếu thu lợi từ thị trường quốc tế, và các hãng phim Hollywood không muốn vì tựa phim ‘dở hơi’ mà họ bị mất khách.

ngay cả Hollywood khi đưa phim nước ngoài sang Mỹ chiếu cũng đặt lại tựa phim và không ít trong số đó không kém phần ngớ ngẩn. Bộ phim Open Your Eyes (Mở đôi mắt anh) của Tây Ban Nha khi được Hollywood làm lại đã được đổi tên thành Vanilla Sky (Bầu trời màu vani). Bộ phim Hoàng Kim Giác của Trương Nghệ Mưu có tựa tiếng Anh The Curse of the golden flower (Lời nguyền hoa vàng), Thập diện mai phục có tựa tiếng Anh là House of flying daggers (Phi đao môn), và Vô cực của Trần Khải Ca được đặt tên The Promise (Lời hứa). Bộ phim Thái Tom Yum Goong sang Mỹ có tựa The Protector (Người bảo vệ).

Thế nhưng, “ghê rợn” hơn cả là bộ phim Dạ yến của Phùng Tiểu Cương được Hollywood đặt lại thành The legend of black scorpion (Huyền thoại bò cạp đen), dù trong phim chẳng có con bò cạp nào cả!!! Huyền thoại bò cạp đen cũng chỉ là một trong vô số phim châu Á được các hãng phát hành phim Hollywood gắn vào hai chữ Huyền thoại để dễ bề bán phim hơn – có thể kể ra Tuý Quyền thành Huyền thoại tuý quyền, Phương Thế Ngọc 1 và 2 thành Huyền thoại 1 và 2, Tiếu ngạo giang hồ thành Huyền thoại kiếm khách, Hồng Hi Quan chuyển sang Huyền thoại tân Thiếu lâm tự, rồi tiếp tục bị đổi thành Huyền thoại Rồng Đỏ . Trong tiềm thức khán giả Mỹ, phim cổ trang châu Á cứ phải là Huyền thoại mới là phim cổ trang phương Đông!!!